Gipuzkoa

Bertsolaritzaren Transmisioa

Bertsolaritzaren “transmisioa” kontzeptuak zera adierazten du: belaunaldiz belaunaldi bertso jarduna geroratzea. Bertsolaritza gure ondorengoei transmititzea, katea eten gabe. Bizi-bizirik irauteak zaharberritzea eskatzen du: bertsolaritzaren ekosistema osoa birsortzea. Ziurtatzea gaur eta bihar ere ez direla faltako bertsolariak, ez saio antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, entzuleak. Beraz, bertsolaritzaren transmisioaz ari garela, mugimenduko agente guztien harrobiaz ari gara. Zer egin sor daitezen.

Bertsolaritzako agenteak

Hizkuntza gutxituak biziberritzeko xedez (transmisio lanean, beraz), hiztun komunitatearen barruan hiztun tipoak bereizi zituen J. M. Sánchez Carrión Txepetxek, bakoitzak betetzen duen funtzioa zein den argitzeko, eta sisteman nola eragin hobeto ulertzeko. Hala, komunitatearen bihotzean “hiztun osoak” kokatu zituen: hizkuntza egunerokoan erabiltzeaz gain kulturalki ere lantzen dutenak, hizkuntza garatuz eta espazio berrietara hedatuz.

Bertsolaritzara etorrita, mugimenduaren nukleoa, bihotza, bertsolariek osatzen dute, eta bertsolaritzan eragiten duten gainerako agente aktiboek (antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, ikertzaileak). Haiek dira bertsolaritzaren motorra, haiek elikatzen dute sistema, eta haietan dago mugimendua birsortzeko indarra.

Hiztun komunitatean bezalaxe, bertsolaritza mugimenduan ere agente guztiak dira beharrezkoak: bakoitzak bere funtzioa du, eta kontua ez da agente mota bataren ala bestearen aldeko hautua egitea. Alabaina, transmisioan egiten dugun lana ahalik eta eraginkorrena izan dadin, bertsolaritzan ere nahitaezkoa dugu agente bakoitzak betetzen duen lekuaz kontziente izatea, estrategiak ondo diseinatzeko. Parametro kuantitatiboez gain parametro kualitatiboak ere baliatzeaz ari gara. Bertsolariak eta agente aktiboak kopuruz gutxiago sortuko dira beti zaleak baino, baina kualitatiboki mugimenduari ematen diotenagatik, gutxiengo horretan ere inbertitu beharra dago.

Ekosistema bere osotasunean da, beraz, transmisioaren xede taldea: zalego multzo zabala eta agente aktiboen nukleoa. Horiek sortzeko, harrobia hiru eremutan lantzen da.

Harrobia lantzeko hiru eremuak

  • Hezkuntza arautua: zaleen harrobi

Ikastetxeetan bertsolaritza klaseak emanez, betekizun hauxe du lan eremu honek: gizarte zabalak bertsolaritzaren berri izatea (oinarrizko ezagutza bat izatea) eta ahalik eta kopuru handiena zaletzea.

  •  Bertso eskolak: bertsolarien eta agente aktiboen harrobi

Zaleen artean, bertso munduan sartzeko irrika piztu zaienei erantzuten die lan eremu honek. Haurrak zein helduak izan daitezke bertso eskoletako partaide, eta bertsotan egiteko elkartzen dira. Transmisioaren zutabea bertso eskolak dira, bertso-eskoletatik irteten baitira bertsolariak eta agente aktiboak (antolatzaileak, gai-jartzaileak eta gainerakoak). Mugimenduaren nukleoa, indar birsortzailea duen giza taldea, bertso eskolek sortzen dute.

  • Jarduera osagarriak: zaleen, bertsolarien, agente aktiboen indargarri

Bultzada emateko ekintzak dira: hezkuntza arautuan zein bertso eskoletan egiten den lanari bultzada ematen dioten jarduera puntualak. Bertso saio, asteburu pasa, lehiaketa, ikastaro berezi eta gisakoez ari gara. Jarduera osagarrien bidez bete daitezkeen funtzioak, besteak beste, hauexek dira:

- Hezkuntza arautuan zaletu diren haurrak bertso-eskolara joateko motibatzea.

- Bertso eskolan bat-batean ikasi dutenak jendaurrean kantatzen trebatzea.

- Harremanak sustatzea, bertso mugimenduari gehiago lotuz.

- Bertsogintzan sakontzeko motibazioan eragitea.

Agenda

2019-03-20 Tolosa Hitzaldia

"Laponiako hizkuntza eta kantu inprobisatua" mahai-ingurua.

2019-03-21 Tolosa Berezia

"Arrastoan" dokumentalaren aurkezpena: Laponiako kultura eta kantu inprobisatua

2019-03-22 Oñati Eskolartekoa

Gipuzkoako Eskolarteko Txapelketa. Kanporaketa. Bertso afaria

2019-03-22 Errenteria Lagun-artekoa

Korrika Kulturala. Bertso afaria

2019-03-22 Deba Berezia

"Neretik" emanaldi berezia

Agenda osoa

BDB gaur

1988-03-19 Arrasate

Jon Enbeita, Jon Iñaki Izarzelaia

Enbeita
Basco-frantzes ta basco-espainol
hau zerrendaren larria,
hauxe da gure zabalkuritzaren
lehengo ezaugarria,
etsaiak badu gure herri hau
nahastatzeko egarria,
eskerrik asko baina badugu
izena ondo jarria,
Euskadi dugu ta ez besterik
Euskotarren aberria. (BIS)
Izarzelaia
Muga zikin bat jarri ziguten
Iparraldean lehenbizi,
gure tarteko norbaitek al du
hori ontzako ikusi?
Izenak berriz asko ziraden
ríai gintuztenak nahasi,
español haiek tontoak dira
ta zoroak kasik-kasi,
euskaldun danak zazpi gerala
ez dute oraindik ikasi. (BIS)
Enbeita
Gure Herria da gure asabek
utzitako herentzia,
entzun dezaten aberri honen
bihotzaren irrintzia,
sakatu arte ez da leunduko
gure barruko untzia,
kostako zaie gure izena
gure barrutik kentzia,
egunsentia jeikitzen dator
hiru kolorez jantzia. (BIS)
Izarzelaia
Hainbeste izen bat eta beste
baina ezin da ahantzi,
lenotik ona oraindik ere
gerala zazpi probintzi,
gure lagunek lehenago ere
ziotenak hari eutsi,
ezin genzake naiz txarto egon
egoera hontan etsi,
ezin bai dute inoiz borratu
odolez dana idatzi. (BIS)

Alkhat, Josep

Jaio 1932-03-19

...

Abadia, Anton (1810-1897)

Hil 1897-03-19

Zuberotar nobleziako familia batekoa zen. Bere aitona Jean-Pierre, abade laiko eta notarioa izan zen Zuberoan. Aita, Ürrüstoin jaio zen. Ama, berriz, irlandarra zuen. (...) Londresen Louis Lucien Bon...

Maiatzak jantzi eban lorea

Jonek bere aita Balendinen heriotzan egindako bertsoak.