Gipuzkoa

Bertsolaritzaren Transmisioa

Bertsolaritzaren “transmisioa” kontzeptuak zera adierazten du: belaunaldiz belaunaldi bertso jarduna geroratzea. Bertsolaritza gure ondorengoei transmititzea, katea eten gabe. Bizi-bizirik irauteak zaharberritzea eskatzen du: bertsolaritzaren ekosistema osoa birsortzea. Ziurtatzea gaur eta bihar ere ez direla faltako bertsolariak, ez saio antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, entzuleak. Beraz, bertsolaritzaren transmisioaz ari garela, mugimenduko agente guztien harrobiaz ari gara. Zer egin sor daitezen.

Bertsolaritzako agenteak

Hizkuntza gutxituak biziberritzeko xedez (transmisio lanean, beraz), hiztun komunitatearen barruan hiztun tipoak bereizi zituen J. M. Sánchez Carrión Txepetxek, bakoitzak betetzen duen funtzioa zein den argitzeko, eta sisteman nola eragin hobeto ulertzeko. Hala, komunitatearen bihotzean “hiztun osoak” kokatu zituen: hizkuntza egunerokoan erabiltzeaz gain kulturalki ere lantzen dutenak, hizkuntza garatuz eta espazio berrietara hedatuz.

Bertsolaritzara etorrita, mugimenduaren nukleoa, bihotza, bertsolariek osatzen dute, eta bertsolaritzan eragiten duten gainerako agente aktiboek (antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, ikertzaileak). Haiek dira bertsolaritzaren motorra, haiek elikatzen dute sistema, eta haietan dago mugimendua birsortzeko indarra.

Hiztun komunitatean bezalaxe, bertsolaritza mugimenduan ere agente guztiak dira beharrezkoak: bakoitzak bere funtzioa du, eta kontua ez da agente mota bataren ala bestearen aldeko hautua egitea. Alabaina, transmisioan egiten dugun lana ahalik eta eraginkorrena izan dadin, bertsolaritzan ere nahitaezkoa dugu agente bakoitzak betetzen duen lekuaz kontziente izatea, estrategiak ondo diseinatzeko. Parametro kuantitatiboez gain parametro kualitatiboak ere baliatzeaz ari gara. Bertsolariak eta agente aktiboak kopuruz gutxiago sortuko dira beti zaleak baino, baina kualitatiboki mugimenduari ematen diotenagatik, gutxiengo horretan ere inbertitu beharra dago.

Ekosistema bere osotasunean da, beraz, transmisioaren xede taldea: zalego multzo zabala eta agente aktiboen nukleoa. Horiek sortzeko, harrobia hiru eremutan lantzen da.

Harrobia lantzeko hiru eremuak

  • Hezkuntza arautua: zaleen harrobi

Ikastetxeetan bertsolaritza klaseak emanez, betekizun hauxe du lan eremu honek: gizarte zabalak bertsolaritzaren berri izatea (oinarrizko ezagutza bat izatea) eta ahalik eta kopuru handiena zaletzea.

  •  Bertso eskolak: bertsolarien eta agente aktiboen harrobi

Zaleen artean, bertso munduan sartzeko irrika piztu zaienei erantzuten die lan eremu honek. Haurrak zein helduak izan daitezke bertso eskoletako partaide, eta bertsotan egiteko elkartzen dira. Transmisioaren zutabea bertso eskolak dira, bertso-eskoletatik irteten baitira bertsolariak eta agente aktiboak (antolatzaileak, gai-jartzaileak eta gainerakoak). Mugimenduaren nukleoa, indar birsortzailea duen giza taldea, bertso eskolek sortzen dute.

  • Jarduera osagarriak: zaleen, bertsolarien, agente aktiboen indargarri

Bultzada emateko ekintzak dira: hezkuntza arautuan zein bertso eskoletan egiten den lanari bultzada ematen dioten jarduera puntualak. Bertso saio, asteburu pasa, lehiaketa, ikastaro berezi eta gisakoez ari gara. Jarduera osagarrien bidez bete daitezkeen funtzioak, besteak beste, hauexek dira:

- Hezkuntza arautuan zaletu diren haurrak bertso-eskolara joateko motibatzea.

- Bertso eskolan bat-batean ikasi dutenak jendaurrean kantatzen trebatzea.

- Harremanak sustatzea, bertso mugimenduari gehiago lotuz.

- Bertsogintzan sakontzeko motibazioan eragitea.

Agenda

2018-05-27 Donostia Sariketa

XVI. Orixe Saria. Bazkaria eta bertso saioa

2018-06-02 Beasain Lagun-artekoa

Elkartasun eguna: bertso-bazkaria

2018-06-03 Azkoitia Plaza librea

Aittolako jaiak. Bertsolariak

2018-06-03 Gabiria Jaialdia

Loiolako auzipetuen aldeko bertso jaialdia

Agenda osoa

BDB gaur

2001-05-26 Donostia

Igor Elortza, Jon Maia

I. Elortza:
Orain makina bat urte
gurea kendu digute
ta hortan sartu nahi nuke.
Hona etorri nintzen garaian
bazebilen hainbat putre.
Esaidazu Jon, hauteskundeek
ezer konpondu al dute? (bis)

Maia:
Galdera jaso det lerden,
nola bizi zaran hemen,
handik etorri ondoren.
Ez dakit ondo analisitan
ados jarriko ote garen.
Ez dute ezer konpondu baina
ia konpontzen dituen! (bis)

I. Elortza:
Hala izango ote da?
Luzea dugu espera,
baina badago aukera.
Ni Londresera etorri nintzen
ta ikasi dut ingelera,
hango erdaldunak ere hasi al
dira ikasten euskera? (bis)

Maia:
Hitz egin dezu xuabe,
gauzak daude lehengo pare,
erantzungo det halare.
Hemen erdaldun asko ez dira
gure hizkuntzaren jabe,
nahiago dute inglesa ikasi
Londresera joan gabe. (bis)

I. Elortza:
Bota didazu epela
ta utzi bihotz goibela,
hobe aldatu horrela.
Hamar urte da Bulebarrean
trago bat hartu nuela,
egia al da orain kafe bat
hirurehun pezta direla? (bis)

Maia:
Horretaz jakinda nago,
dena igo da gorago
ta hala dago luzaro.
Zu harro xamar ez ote zauden,
ikusten zaitut pikaro,
han garestia zegola baina
hemen ez da merkeago! (bis)

I. Elortza:
Jon, badaukazu grazia,
zaude nekatzen hasia,
amaitzera goaz ia.
Bertsolarien munduan ere
badago zer ikusia,
nork irabazi behar du aurten
Txapelketa Nagusia? (bis)

Maia:
Lasaitu zaitez mutiko,
jendeak zaitu begiko
ta ez naiz gogor jarriko.
Txapelketa hau ez da xamurra,
ez da erraz ibiliko,
oraindik ere Londresen dago
ta Elortza da faborito. (bis)

Darrigol, Xan "Lehunztarra"

Jaio 1826-05-26

"1826 eko maiatzaren 26 an Uztaritzen sortu zen, (menturaz Lehuntzako Jean Pierre Darrigol (1790-1829) apez euskaltzale jakintsunaren ilobetarik) Jean Darrigol “Lehunztarra” sinatu zuen bertsolaria. 1...

Zeruak eta lurrak IV

Umore ederrian I izeneko doinuan oinarritu da zañlantzarik gabe Armendariz jauna kantu hau sortzerakoan.