Gipuzkoa

Bertsolaritzaren Transmisioa

Bertsolaritzaren “transmisioa” kontzeptuak zera adierazten du: belaunaldiz belaunaldi bertso jarduna geroratzea. Bertsolaritza gure ondorengoei transmititzea, katea eten gabe. Bizi-bizirik irauteak zaharberritzea eskatzen du: bertsolaritzaren ekosistema osoa birsortzea. Ziurtatzea gaur eta bihar ere ez direla faltako bertsolariak, ez saio antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, entzuleak. Beraz, bertsolaritzaren transmisioaz ari garela, mugimenduko agente guztien harrobiaz ari gara. Zer egin sor daitezen.

Bertsolaritzako agenteak

Hizkuntza gutxituak biziberritzeko xedez (transmisio lanean, beraz), hiztun komunitatearen barruan hiztun tipoak bereizi zituen J. M. Sánchez Carrión Txepetxek, bakoitzak betetzen duen funtzioa zein den argitzeko, eta sisteman nola eragin hobeto ulertzeko. Hala, komunitatearen bihotzean “hiztun osoak” kokatu zituen: hizkuntza egunerokoan erabiltzeaz gain kulturalki ere lantzen dutenak, hizkuntza garatuz eta espazio berrietara hedatuz.

Bertsolaritzara etorrita, mugimenduaren nukleoa, bihotza, bertsolariek osatzen dute, eta bertsolaritzan eragiten duten gainerako agente aktiboek (antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, ikertzaileak). Haiek dira bertsolaritzaren motorra, haiek elikatzen dute sistema, eta haietan dago mugimendua birsortzeko indarra.

Hiztun komunitatean bezalaxe, bertsolaritza mugimenduan ere agente guztiak dira beharrezkoak: bakoitzak bere funtzioa du, eta kontua ez da agente mota bataren ala bestearen aldeko hautua egitea. Alabaina, transmisioan egiten dugun lana ahalik eta eraginkorrena izan dadin, bertsolaritzan ere nahitaezkoa dugu agente bakoitzak betetzen duen lekuaz kontziente izatea, estrategiak ondo diseinatzeko. Parametro kuantitatiboez gain parametro kualitatiboak ere baliatzeaz ari gara. Bertsolariak eta agente aktiboak kopuruz gutxiago sortuko dira beti zaleak baino, baina kualitatiboki mugimenduari ematen diotenagatik, gutxiengo horretan ere inbertitu beharra dago.

Ekosistema bere osotasunean da, beraz, transmisioaren xede taldea: zalego multzo zabala eta agente aktiboen nukleoa. Horiek sortzeko, harrobia hiru eremutan lantzen da.

Harrobia lantzeko hiru eremuak

  • Hezkuntza arautua: zaleen harrobi

Ikastetxeetan bertsolaritza klaseak emanez, betekizun hauxe du lan eremu honek: gizarte zabalak bertsolaritzaren berri izatea (oinarrizko ezagutza bat izatea) eta ahalik eta kopuru handiena zaletzea.

  •  Bertso eskolak: bertsolarien eta agente aktiboen harrobi

Zaleen artean, bertso munduan sartzeko irrika piztu zaienei erantzuten die lan eremu honek. Haurrak zein helduak izan daitezke bertso eskoletako partaide, eta bertsotan egiteko elkartzen dira. Transmisioaren zutabea bertso eskolak dira, bertso-eskoletatik irteten baitira bertsolariak eta agente aktiboak (antolatzaileak, gai-jartzaileak eta gainerakoak). Mugimenduaren nukleoa, indar birsortzailea duen giza taldea, bertso eskolek sortzen dute.

  • Jarduera osagarriak: zaleen, bertsolarien, agente aktiboen indargarri

Bultzada emateko ekintzak dira: hezkuntza arautuan zein bertso eskoletan egiten den lanari bultzada ematen dioten jarduera puntualak. Bertso saio, asteburu pasa, lehiaketa, ikastaro berezi eta gisakoez ari gara. Jarduera osagarrien bidez bete daitezkeen funtzioak, besteak beste, hauexek dira:

- Hezkuntza arautuan zaletu diren haurrak bertso-eskolara joateko motibatzea.

- Bertso eskolan bat-batean ikasi dutenak jendaurrean kantatzen trebatzea.

- Harremanak sustatzea, bertso mugimenduari gehiago lotuz.

- Bertsogintzan sakontzeko motibazioan eragitea.

Agenda

2017-11-18 Donostia Lagun-artekoa

Bagera Elkartearen 25. urteurren ospakizuna. Bertso bazkaria

2017-11-18 Oiartzun Berezia

Erradikalak gara. Bertsoa eta bakarrizketa

2017-11-19 Errezil Lagun-artekoa

Jubilatuen eguna. Bertso bazkaria

Agenda osoa

BDB gaur

2011-11-18 Orozko

Unai Iturriaga, Jon Maia

J. Maia:	
Rajoy beraz ez dugu
		gero berriketa
		horrek gaindituko du
		bere azterketa. 
		Olentzero dirudi
		zelan ez komenta!
		Baina ez dakar ikatzik
		zakuan gordeta
		meatzak’e krisian
		omen daude eta. (bis)

U. Iturriaga:	
Indarrik ba ete deuko
		zakuai eusteko?
		Ez nago prest ni behintzat
		hari sinesteko.
		Gogoa igual baina
gairik ez ez deuko
		etorten bada eta 
		nahiz zakua lepo
		gu hemen ez gagoz prest
		hari erosteko. (bis)
 
J. Maia:	
Haurrek ezin ulertu
		gure mundu dena
		ulertezina dela
		hori da problema.
		Guk badegu bildur bat
		bildur haundiena
		guretzako mamuak
		Euribor du izena
		lo egin nahi duzunean
		beti agertzen dena. (bis)

U. Iturriaga:	
Ez da Sacamantecas
		Euribor akabo!
		Baina ez jaku egiten
		ja horren arraro.
		Lo hartzear zauzela
		agertzen da klaro
		baina hori ez da txarra
		askoz be txarrago
		itxartzen zarenean
		be beti hor dago. (bis)

J. Maia:	
Segi gauzak azaltzen
		umeei antzera
		hainbeste beldur dabiltz
		guztiak batera
		bada etxe itsusi bat
		normala ote da?
		INEM izena dauka
		izuaren bera
		behin sartzen zarenean
		ja ezin da atera. (bis)

U. Iturriaga:	
Ta alperrik hasiko
		zara zu korrika
		INEMen beti dagoz
		ateak itxita
		UGTko tipoa
		dabil garrasika
		zuk alperrik oihuka
		“Eskatu dot zita”
		kanpoan da Europa
		barruan Afrika. (bis)

Narbaiza, Juan Mari (1949-2016)

Hil 2016-11-18

Arrateko baserri-eskolan (eskola nazionalean) egin zituen oinarrizko ikasketak. Hainbat lan egin izan ditu: armagintzan, tailer mekanikoan, eraikuntzan eta bere tabernan. Bere kasa bertso zaharrak ika...

Loreak udan ihintza bezela II

Bilintxen bertso famatuok doinu askotan kantatu izan dira. Izen berarekin hemen ilaran datozen bospasei hauetaz gain, AITA JAINKOAK EGIN BANINDU, HAMAIKA ALDIZ DAUKAZU LEHENDIK eta HASIKO AL NAIZ izenez datozenetan jaso zituen A. Zabalak Bilintx liburu handian.198-200 orrialdeetan.