Gipuzkoa

Bertsolaritzaren Transmisioa

Bertsolaritzaren “transmisioa” kontzeptuak zera adierazten du: belaunaldiz belaunaldi bertso jarduna geroratzea. Bertsolaritza gure ondorengoei transmititzea, katea eten gabe. Bizi-bizirik irauteak zaharberritzea eskatzen du: bertsolaritzaren ekosistema osoa birsortzea. Ziurtatzea gaur eta bihar ere ez direla faltako bertsolariak, ez saio antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, entzuleak. Beraz, bertsolaritzaren transmisioaz ari garela, mugimenduko agente guztien harrobiaz ari gara. Zer egin sor daitezen.

Bertsolaritzako agenteak

Hizkuntza gutxituak biziberritzeko xedez (transmisio lanean, beraz), hiztun komunitatearen barruan hiztun tipoak bereizi zituen J. M. Sánchez Carrión Txepetxek, bakoitzak betetzen duen funtzioa zein den argitzeko, eta sisteman nola eragin hobeto ulertzeko. Hala, komunitatearen bihotzean “hiztun osoak” kokatu zituen: hizkuntza egunerokoan erabiltzeaz gain kulturalki ere lantzen dutenak, hizkuntza garatuz eta espazio berrietara hedatuz.

Bertsolaritzara etorrita, mugimenduaren nukleoa, bihotza, bertsolariek osatzen dute, eta bertsolaritzan eragiten duten gainerako agente aktiboek (antolatzaileak, gai-jartzaileak, bertso irakasleak, kazetariak, ikertzaileak). Haiek dira bertsolaritzaren motorra, haiek elikatzen dute sistema, eta haietan dago mugimendua birsortzeko indarra.

Hiztun komunitatean bezalaxe, bertsolaritza mugimenduan ere agente guztiak dira beharrezkoak: bakoitzak bere funtzioa du, eta kontua ez da agente mota bataren ala bestearen aldeko hautua egitea. Alabaina, transmisioan egiten dugun lana ahalik eta eraginkorrena izan dadin, bertsolaritzan ere nahitaezkoa dugu agente bakoitzak betetzen duen lekuaz kontziente izatea, estrategiak ondo diseinatzeko. Parametro kuantitatiboez gain parametro kualitatiboak ere baliatzeaz ari gara. Bertsolariak eta agente aktiboak kopuruz gutxiago sortuko dira beti zaleak baino, baina kualitatiboki mugimenduari ematen diotenagatik, gutxiengo horretan ere inbertitu beharra dago.

Ekosistema bere osotasunean da, beraz, transmisioaren xede taldea: zalego multzo zabala eta agente aktiboen nukleoa. Horiek sortzeko, harrobia hiru eremutan lantzen da.

Harrobia lantzeko hiru eremuak

  • Hezkuntza arautua: zaleen harrobi

Ikastetxeetan bertsolaritza klaseak emanez, betekizun hauxe du lan eremu honek: gizarte zabalak bertsolaritzaren berri izatea (oinarrizko ezagutza bat izatea) eta ahalik eta kopuru handiena zaletzea.

  •  Bertso eskolak: bertsolarien eta agente aktiboen harrobi

Zaleen artean, bertso munduan sartzeko irrika piztu zaienei erantzuten die lan eremu honek. Haurrak zein helduak izan daitezke bertso eskoletako partaide, eta bertsotan egiteko elkartzen dira. Transmisioaren zutabea bertso eskolak dira, bertso-eskoletatik irteten baitira bertsolariak eta agente aktiboak (antolatzaileak, gai-jartzaileak eta gainerakoak). Mugimenduaren nukleoa, indar birsortzailea duen giza taldea, bertso eskolek sortzen dute.

  • Jarduera osagarriak: zaleen, bertsolarien, agente aktiboen indargarri

Bultzada emateko ekintzak dira: hezkuntza arautuan zein bertso eskoletan egiten den lanari bultzada ematen dioten jarduera puntualak. Bertso saio, asteburu pasa, lehiaketa, ikastaro berezi eta gisakoez ari gara. Jarduera osagarrien bidez bete daitezkeen funtzioak, besteak beste, hauexek dira:

- Hezkuntza arautuan zaletu diren haurrak bertso-eskolara joateko motibatzea.

- Bertso eskolan bat-batean ikasi dutenak jendaurrean kantatzen trebatzea.

- Harremanak sustatzea, bertso mugimenduari gehiago lotuz.

- Bertsogintzan sakontzeko motibazioan eragitea.

Agenda

2017-05-25 Zestoa Lagun-artekoa

Endoiako Asentzio jaiak. Bertso-afaria

2017-05-25 Aretxabaleta Jaialdia

"Kirolez Busti" ekimena. Bertso olinpiadak

2017-05-26 Donostia Bertso-antzerkia

"Espuela nahi". Bertsoa, antzerkia eta umorea

2017-05-27 Eibar Plaza librea

52. Euskal Jaia. Herri Kirolak eta bertsolariak

Agenda osoa

BDB gaur

2003-05-24 Alaitza

Aitor Mendiluze

I. Elortza:
Oraintxe ari gara
gu negar egiten

A. Mendiluze:
irrifarra eskatu
ta malkoak irten.
Ez dezagun jarraitu
hoiei eragiten
orain besteei utzi
ta gurea eten.

Ainziart, Leon

Hil 1983-05-24

Joana Simona Ducassou (Lehunztarra)rekin 1958ko azaroaren 22an ezkondua. Haurrik ez. Kalifornian egona (1947-1956) eta ondotik Lehuntzen. Lagunartean eta plaza batzuetan ari izan da bere garaian Matti...

Arrosagarai, Joanes (1949-1998)

Jaio 1949-05-24

Joanes Arrossagaray Aintzile (Baxenabarre) herrian sortu zen, Mentaberria baserrian. Aita, Domingo, bertako semea zen eta ama, Mariana, Jatsuarra. Oinarrizko ikasketak eginik, goiz hasi zen lanean. ...

Iruretagoiena, Jexux "Baxakarte"

Jaio 1940-05-24

Izaera zirikatzailea zuen Jexux Iruretagoiena Baxakartek, eta txispa handiko bertsolaria zen. Hainbat gazte txapelketatan parte hartua, Oiartzungoa irabazi zuen 20 urte zituenean. Zumaian Santa eskean...

Lertxundi, Joxe Agustin "Errikotxia"

Jaio 1855-05-24

Pedro Inazio usurbildarra eta Maria Martina berastegiarra zituen guraso. 8 senide ziren eta bera laugarrena zen. Karlisten gerratean Iparraldera ihes egin zuen familia guztiak. Urruñan bizi izan zire...

Orriak airez aire I

Doinu popularren usai fina duen melodia alai, bizi eta xumea" (Azkue). "Euskaltzale" aldizkarian 1898. urtean Azaroaren 23ko alean argitaratu zuen aurrena berak harmonizaturik eta gabonetako "Nun dago amandrea" bertsoz, gero berdin egin zuen 1901 urtean ere Bilboko Centro Vascon emandako Hitzaldi famatuan, gero bere Cancioneroan argitaratu azkenik Orriak airez aire izeneko bertsoz. Kopla guztiak berriz musika gabe 1888 urtean argitaratu zituen Donostian Euskal Erria aldizkariak "antxiñako erri-kantatxu eder bat" izenburuarekin. Neskatxa eta Ama Birjinaren arteko elkarrizketa xamurra da.